حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2220

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

كرده از دو طرف بپارت بتازند : يكى دولت سلوكى و ديگرى باختر ، كه در اين زمان دولتى بزرگ شده بود . جهة هم معلوم است دولت سلوكى خوب ميدانست ، كه اگر پارت قوّت گيرد ، تمام ايران را از سلوكىها باز خواهد ستاند . اما باختر ، كه دولتش يونانى بود ، قوّت يونانيّت را همواره در نظر داشت و نميخواست در ايران هم مانند هند نفوذ يونانيان را از بيخ‌وبن برافكنند و ديگر خوب ميدانست ، كه باختر جزء ايران بود و اگر پارت قوّت يابد ، نخواهد گذاشت در جوارش باختر مستقلّى وجود داشته باشد . مدّت سلطنت فرهاد اوّل از 181 تا 174 ق . م بود . مبحث ششم . اشك ششم - مهرداد اوّل سلطنت مهرداد اول در تاريخ ايران يكى از سلطنت‌هائى است ، كه نتايجى مهم بخشيد . قبل از مهرداد ، پارت دولت كوچكى بود ، كه از ولايت ماردها و رى تا هريرود امتداد مييافت و دو دولت قوى را از پيش و پس داشت . اين دولت درواقع امر در اقصى كنار دولت سلوكى از طرف مشرق بوجود آمده بود و ميبايست موافق وضع جغرافيائى خود در گم‌نامى امرار حيات كند ، تا طعمه يك همسايه قوى گردد ، ولى بر خلاف انتظار ، مهرداد در مدّت سلطنت 37 ساله خود پارت كوچك را مبدّل بدولتى كرد ، كه بعدها رقيب و همسر دولت جهانى روم گرديد و جريان تاريخ را در آسياى غربى تغيير داد . بايد ديد ، كه جهات اين واقعه مهم چه بوده و بنابراين مقتضى است قبل از ذكر وقايع شمّه‌اى از اوضاع آسياى آن روز بگوئيم . دولت سلوكى بعد از فوت سلكوس چهارم ، آن‌تيوخوس چهارم اپىفان بتخت نشست و جلوس او بتخت سلوكى يكسال قبل از جلوس مهرداد بتخت اشكانى بود ( 175 ق . م ) . در ابتداى سلطنت تمامى حواس او